Leemte in toelatingssysteem en zorg voor omwonenden leiden tot tijdelijk verbod voor lelieteler
Omwonenden van een woonwijk verzetten zich tegen de plannen van een lelieteler die bij de teelt regelmatig gewasbeschermingsmiddelen wil gebruiken. Zij vrezen voor ernstige gezondheidsrisico’s, zoals neurodegeneratieve ziekten en ontwikkelingsstoornissen bij kinderen. In kort geding vorderen de omwonenden, kort gezegd, een verbod voor de teler om op het perceel gewasbeschermingsmiddelen toe te passen ten behoeve van de lelieteelt. De voorzieningenrechter wijst dit toe en beroept zich daarbij op het voorzorgsbeginsel.
In hoger beroep oordeelt het hof dat dit voorzorgsbeginsel uit Verordening 1107/2009 niet rechtstreeks kan worden ingeroepen door burgers. Het geldt uitsluitend voor Europese en nationale toelatingsautoriteiten, zoals EFSA en Ctgb. Toch komt het hof tot de conclusie dat de teler onrechtmatig handelt. De toelatingsprocedure heeft namelijk geen onderzoek verricht naar specifieke risico’s op neurodegeneratieve aandoeningen en ontwikkelingsstoornissen bij kinderen, terwijl er wetenschappelijke aanwijzingen bestaan dat de middelen zulke schade kunnen veroorzaken. Hierdoor kan de teler zich niet zonder meer beroepen op de toelatingsbesluiten.
Daarnaast oordeelt het hof dat Nederland artikel 12 van Richtlijn 2009/128/EG onvoldoende heeft geïmplementeerd. Daardoor ontbreekt een wettelijke verplichting om het gebruik van pesticiden in de nabijheid van kwetsbare groepen, zoals kinderen en zwangere vrouwen, te beperken of te verbieden. Gezien deze omstandigheden rust op de teler een verhoogde zorgplicht. Door desondanks de middelen in te zetten, schendt hij die plicht en pleegt hij een onrechtmatige daad. Het hof bekrachtigt daarom het verbod, zij het op andere grondslag dan de voorzieningenrechter, en bepaalt dat de teler tot en met 2028 geen gewasbeschermingsmiddelen mag gebruiken bij de lelieteelt naast de woonwijk. Dit biedt tijd voor nader onderzoek en beschermt de gezondheid van de omwonenden.
Deze uitspraak benadrukt dat het voorzorgsbeginsel weliswaar niet rechtstreeks toepasbaar is in civiele geschillen, maar via de maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm toch kan doorwerken.
Deze teaser is geschreven door Rosanne Snoek.
Om de uitspraak te lezen klik hier.
