Op 18 maart 2026 presenteerde de Europese Commissie (EC) de EU Inc., een nieuwe Europese rechtsvorm die in alle 27 lidstaten onder één uniform regelgevend kader zou moeten functioneren. Het voorstel moet grensoverschrijdend ondernemen binnen de EU eenvoudiger maken door snelle en volledig digitale oprichting van ondernemingen mogelijk te maken, tegen lage kosten en zonder notariële akte of minimumkapitaal. Daarmee wil de EC juridische fragmentatie binnen de interne markt terugdringen en de positie van Europese start-ups en scale-ups versterken ten opzichte van andere grote economieën.
EU Inc.: een Europese start met een nationale exit?
Ondernemingen opereren steeds internationaler, maar de juridische infrastructuur waarbinnen zij opereren blijft grotendeels nationaal georganiseerd. Dat spanningsveld staat centraal in de discussie over de zogenoemde EU Inc., een nieuwe Europese rechtsvorm die ondernemingen moet helpen eenvoudiger kapitaal aan te trekken, op te schalen en grensoverschrijdend te opereren.
Volgens de Europese Commissie (EC) vormt juridische fragmentatie binnen de Europese Unie een belangrijke belemmering voor groei. Ondernemingen moeten nog altijd navigeren binnen 27 verschillende rechtsstelsels. Met de EU Inc. probeert de EC die complexiteit te verminderen en een meer uniforme juridische basis te creëren.
Uittreding
Niet alleen groei, maar ook uittreding krijgt in het voorstel expliciet aandacht. Een effectieve ondernemingsvorm vereist immers niet alleen een eenvoudige start, maar ook een werkbaar einde of exit. De EC verwacht dat in het komende decennium ongeveer 300.000 ondernemingen gebruik zullen maken van de EU Inc. En in een functionerend ecosysteem hoort daar onvermijdelijk ook het falen van ondernemingen bij.
Twee routes
Het voorstel bevat twee uittredingsroutes. Voor solvente ondernemingen zonder activa of passiva wordt een fast-trackprocedure geïntroduceerd, waardoor zij binnen circa drie maanden uit het handelsregister kunnen worden verwijderd. Deze procedure vereist geen curator. Ook wanneer nog beperkte schulden bestaan kan zij worden toegepast, mits schuldeisers instemmen. De regeling vertoont gelijkenissen met de Nederlandse turboliquidatie, met beperkte formaliteiten en een centrale rol voor het bestuur.
Daarnaast introduceert het voorstel een vereenvoudigde insolventieprocedure voor innovatieve start-ups. De gedachte is dat deze categorie ondernemingen wordt gekenmerkt door beperkte middelen en een relatief hoge faalkans. De procedure kent een lagere toegangsdrempel, beperkte formaliteiten en een versneld afwikkelingsproces waarin vorderingen in beginsel als erkend worden beschouwd, tenzij daartegen bezwaar wordt gemaakt. Bij afwezigheid van activa met economische waarde kan de boedel direct worden gesloten.
Het voorstel sluit aan bij een bredere Europese benadering waarin de kosten van falen niet onnodig belemmerend mogen werken voor innovatie. Snellere en meer proportionele procedures moeten een gecontroleerde afwikkeling mogelijk maken zonder langdurige trajecten. Falen wordt daarmee nadrukkelijk onderdeel van innovatie.
Harmonisatie kent grenzen
Hoewel de EU Inc. wordt gepresenteerd als een geharmoniseerd kader voor de gehele levenscyclus van de onderneming, blijft insolventie in belangrijke mate afhankelijk van nationaal recht. Lidstaten verschillen aanzienlijk in hun benadering van schuldeisersbescherming, bestuurdersaansprakelijkheid, werknemersrechten en de rol van de curator. Daardoor kunnen insolventie- en afwikkelingsprocedures per lidstaat uiteenlopende uitkomsten hebben.
De vraag is daarmee of de EU Inc. daadwerkelijk leidt tot meer uniformiteit, of in de praktijk vooral naast bestaande nationale regimes komt te bestaan. Voor ondernemingen die niet onder de fast-trackprocedure of de categorie innovatieve start-up vallen, blijft nationaal insolventierecht in elk geval leidend.
Relevantie voor general counsels
Het spanningsveld is relevant omdat internationale ondernemingen dagelijks opereren binnen meerdere rechtssystemen tegelijk. Juist de afstemming tussen Europese kaders en nationale regels bepaalt daarbij de juridische realiteit in grensoverschrijdende situaties.
De EU Inc. laat zien dat op Europees niveau wordt ingezet op verdere harmonisatie. Het geeft daarmee vooral richting aan de ontwikkeling van de interne markt. Tegelijkertijd blijven er belangrijke onzekerheden bestaan, met name op het terrein van insolventie en de verhouding tot nationale regimes. Juist daarom is het relevant deze ontwikkeling te blijven volgen.
Conclusie
Of de EU Inc. zal leiden tot een eenvoudiger Europees kader voor grensoverschrijdende ondernemingen zal moeten blijken tijdens het wetgevingsproces. Het succes zal mede afhangen van de vraag of ondernemingen kunnen vertrouwen op een meer uniform Europees afwikkelingsmechanisme. Het voorstel laat in ieder geval zien dat de ambitie tot harmonisatie toeneemt, terwijl nationale verschillen op cruciale momenten zoals herstructurering, ontbinding en insolventie bepalend blijven voor de uitkomst.
