Studiekosten BBL opleiding moeten worden terugbetaald: geldig studiekostenbeding

Begin mei verschenen drie interessante uitspraken over het studiekostenbeding, van de kantonrechter Almere, kantonrechter Nijmegen en de kantonrechter Breda. In dit artikel lees je over de uitspraak van de kantonrechter Almere, over het terugbetalen van kosten voor een BBL-opleiding. 

De werknemer was een leer-arbeidsovereenkomst aangegaan met werkgever en in dienst als verpleegkundige, voor de duur van de BBL-opleiding. Bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst binnen een jaar na afronding van de opleiding zou werknemer 75% van de studiekosten moeten terugbetalen. Dat gebeurde in deze zaak en werkgever vroeg de werknemer een bedrag van € 1.483,85 terug te betalen. De werknemer was het daar niet mee eens.

De werknemer zei dat het niet redelijk en billijk is dat zij deze kosten moest terugbetalen omdat de werkgever een subsidie zou ontvangen voor de studiekosten van € 2.700. Daarin kreeg de werknemer van de rechter geen gelijk omdat de subsidieregeling zag op vergoeding van begeleidingskosten en niet van studiekosten. 

Bij het aangaan van studiekostenbedingen zijn werkgevers verplicht om werknemers te informeren over de hoogte van het bedrag van de totale studiekosten. In deze zaak stond het bedrag niet in het studiekostenbeding. Ondanks dat, vond de rechter het studiekostenbeding geldig. De reden daarvoor werden niet door de rechter uitgelegd. Dat is opmerkelijk. 

Sinds 2023 moeten werkgevers scholing die de werkgever op grond van de wet of cao verplicht is om te verstrekken voor het werk waarvoor de werknemer is aangenomen, betalen. Een studiekostenbeding is in dat geval nietig, tenzij het een opleiding betreft voor een beroep dat valt onder de Beroepskwalificatierichtlijn. 

Omdat het beroep verpleegkundige staat op de bijlage bij de Regeling vaststelling lijst met gereglementeerde beroepen, kon volgens de rechter wel een studiekostenbeding worden overeengekomen. Volgens de rechter maakte de cao-bepaling dat niet anders. Daaruit volgt niet expliciet dat de werkgever de BBL-opleiding kosteloos moet aanbieden. Volgens de rechter kunnen opleidingen voor het behalen van een beroepskwalificatie, zoals een BBL voor een verpleegkundige, niet onder de cao worden geschaard. 

Dat is een opmerkelijke overweging van de rechter. Eind vorig jaar zijn er prejudiciële vragen gesteld aan de Hoge Raad over of een uitgezonderde beroepsopleiding soms toch door werkgevers moeten worden betaald, als deze verplicht moet worden aangeboden op grond van de wet of cao. De advocaat-generaal (dat is de hoogste juridische adviseur van de Hoge Raad) adviseerde in maart van dit jaar dat ook uitgezonderde beroepsopleidingen soms door werkgevers moeten worden betaald, als de opleiding verplicht door de werkgever moet worden aangeboden op grond van de wet of cao. In dat geval is een studiekostenbeding dus niet geldig. 

Kortom: het lijkt erop dat de redenering van de rechter in deze zaak niet helemaal klopt. Bij een juiste redenatie was de rechter wat mij betreft overigens wel tot dezelfde conclusie gekomen. Ook als we geen algemene uitzondering voor de verpleegkundige opleiding zouden aannemen, bevatte de cao geen verplichting om de opleiding aan te bieden. Mogelijk had de wet (artikel 7:611a lid 1) hier nog een uitkomst geboden als sprake zou zijn geweest van een opleiding noodzakelijk voor de functie waarvoor de werknemer was aangenomen. Dat is vaak niet zo bij een BBL-opleiding, omdat dat nu juist een opleidingsfunctie betreft: ook zonder het afronden van de BBL-opleiding, mag de werknemer het werk waarvoor zij is aangenomen (verpleegkundige in opleiding) al uitvoeren. 

Voor deze werknemer liep het in ieder geval slecht af. Zij moest de studiekosten terugbetalen aan de werkgever. 

Heb je vragen over het studiekostenbeding, of een opleiding verplicht is op grond van de wet of cao, wil je een studiekostenbeding opstellen of wil je weten of je te maken hebt met een uitgezonderde opleiding? Neem dan contact op met Ilse Baijens.