De minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) is gisteren veroordeeld door de Haagse voorzieningenrechter om emissiegegevens van Gelderse veehouderijen over het jaar 2023 openbaar maken. Dat besloot de rechtbank in een kort geding aangespannen door NRC, Omroep Gelderland en Follow the Money.
Aanleiding voor het kort geding waren Woo-verzoeken van de journalisten, die vroegen om gegevens over stikstofuitstoot van agrarische bedrijven. Omdat het milieu gegevens zijn, moeten die openbaar gemaakt worden. Hoewel de minister eerder besloot tot openbaarmaking, trok zij die besluiten later in. Over die intrekkingen loopt momenteel een bestuursrechtelijke procedure bij de Raad van State.
De civiele kortgedingrechter oordeelde dat niet alle vorderingen in dit geding behandeld konden worden, omdat de bestuursrechter daarover gaat. Voor de vordering van Omroep Gelderland lag dat anders: de bestuursrechter van de rechtbank Gelderland had op 20 augustus 2025 de intrekking van het openbaarmakingsbesluit geschorst. Omroep Gelderland vorderde daarop in kort geding bij de rechtbank Den Haag nakoming van het oorspronkelijke openbaarmakingsbesluit.
De voorzieningenrechter wees die vordering toe en verplichtte de minister de gegevens alsnog te verstrekken. De rechter achtte het belang van journalistieke informatievoorziening zwaarwegend, zeker in aanloop naar de verkiezingen in oktober. De emissiegegevens zijn relevant voor het publieke debat over stikstofbeleid.
Opvallend is dat de rechter in dit geval ook een dwangsom oplegde. Dat gebeurt niet standaard in zaken tegen de Staat, maar was hier volgens de rechtbank gerechtvaardigd. De minister had al ruim een jaar nagelaten de gegevens te verstrekken, ondanks een formeel besluit tot openbaarmaking. Bovendien bleek uit haar uitlatingen ter zitting niet dat zij vrijwillig aan het vonnis zou voldoen. De rechter concludeerde dat een financiële prikkel noodzakelijk was om naleving af te dwingen en koos voor een stevig bedrag: €50.000 per dag, tot een maximum van €1 miljoen.
Deze uitspraak onderstreept het belang van transparantie en bevestigt dat de Woo een juridisch afdwingbaar recht is. De journalisten werden in deze zaak bijgestaan door Leon Mensink en Lotte Oranje.
