Mijn bedrijf kan niet verder door netcongestie – wat nu?

Het Nederlands elektriciteitsnetwerk is niet berekend op het sterk toegenomen energiegebruik en uitbreiding van het net op korte termijn is niet mogelijk. Doordat het net tegen de maximale capaciteit zit, is er sprake van netcongestie; nieuwe aansluitingen en uitbreiding van het transportvermogen is niet mogelijk. Dit heeft inmiddels op veel plekken merkbare gevolgen: plannen voor een nieuwe supermarkt in de Noordoostpolder kunnen niet doorgaan, woningbouwprojecten lopen vertraging op en bedrijven kunnen zich niet vestigen of overwegen Nederland zelfs te verlaten. 

Netbeheerders zijn druk bezig om het elektriciteitsnetwerk uit te breiden, maar dat kost jaren. Om alternatieven te bieden heeft de ACM de afgelopen jaren verschillende oplossingen juridisch mogelijk gemaakt. In dit artikel nemen we je in vogelvlucht mee door de verschillende oplossingen en de stappen die gezet kunnen worden om dit in de praktijk te brengen. 

Vrijwel alle oplossingen hebben gemeen dat er efficiënter gebruik gemaakt wordt van aanwezige transportcapaciteit door verdergaande afstemming van het gebruik tussen bedrijven. 

Bij een Groepscapaciteitsbeperkingscontract (Groeps-CBC) verlaagt een groep bedrijven op specifieke momenten zijn transportcapaciteit op verzoek van de netbeheerder tegen een vergoeding. Het doel hiervan is om tijdens piekuren lokale overbelasting van het elektriciteitsnetwerk te voorkomen en de ruimte op het net efficiënter te benutten. De groep bepaalt zelf hoe uitvoering wordt geven aan dit verzoek.

Groepstransportovereenkomst (GTO) is een contractvorm waarbij meerdere bedrijven die zich in elkaars nabijheid bevinden een samenwerking (energiehub) aangaan en gezamenlijk één overeenkomst voor transportvermogen afsluiten met de netbeheerder. Deze GTO is ter vervanging van het individuele gecontracteerd transportvermogen (GTV).

Een gesloten (distributie)systeem bestaat al langer maar kan ook als oplossing voor netcongestie ingezet worden. Er is sprake van één hoofdaansluiting op het elektriciteitsnet van de netbeheerder waarachter zich een lokaal netwerk binnen een duidelijk begrensd gebied bevindt. Er gelden strenge voorwaarden voor een gesloten systeem.

Bij Cable Pooling is er één hoofdaansluiting op het elektriciteitsnet waarachter maximaal 4 bedrijven die zich in elkaars nabijheid bevinden aangesloten zijn. De groep maakt gebruik van die hoofdaansluiting alsof zij één aangeslotene zijn en gaan gezamenlijk een aansluit- en transportovereenkomst (ATO) met de netbeheerder aan. 

Sommige bedrijven komen mogelijk eerder in aanmerking voor transportcapaciteit op grond van Maatschappelijke Prioritering. Netbeheerders zijn verplicht om, in afwijking van het ‘first come, first served’ principe, voorrang te geven aan partijen die bijdragen aan belangrijke maatschappelijke doelen. Denk daarbij aan ziekenhuizen en scholen, maar ook de zogenaamde ‘congestie-verzachters’, zoals een batterijproject.

Tot slot zijn er nog alternatieve transportrechten zoals een tijdsduurgebonden contract of een (volledig) variabel transportrecht. Dit zijn niet zozeer (collectieve) oplossingen voor netcongestie en deze worden om deze reden hier niet verder behandeld.

Door de inzet van één van de genoemde oplossingen is er weer groeiperspectief; deelnemende bedrijven kunnen ondanks netcongestie uitbreidings- of verduurzamingsplannen toch door laten gaan.

Het idee is dat het GTV dat de netbeheerders uit hoeven te geven aan samenwerkingsverbanden lager is en er zo ruimte ontstaat om bedrijven die in de wachtrij staan ook te voorzien van GTV en indien ze deze nog niet hadden een aansluiting.

Binnen een energiehub kunnen er kostenbesparingen gerealiseerd worden bestaande uit lagere transportkosten en worden investeringen in bijvoorbeeld zonnepanelen of batterijen aantrekkelijker doordat de kosten gedeeld kunnen worden binnen de groep en de terugverdientijd wordt verkort.

Nu je weet welke mogelijke oplossingen en voordelen er zijn, is uiteraard de vraag hoe dit in de praktijk te brengen. Hiervoor raden wij aan de volgende stappen te doorlopen.

Verkennen

1. Energiebehoefte: Breng je eigen huidige en toekomstige energieprofiel en behoefte in kaart
2. Omgeving: Ga na welke nabijgelegen bedrijven (mogelijk) tegen dezelfde problemen aanlopen en geïnteresseerd zouden kunnen zijn om deel te nemen aan een energiehub
3. Informatie: Vraag de benodigde data op bij jouw netbeheerder en meetbedrijf
4. Haalbaarheidsanalyse: Analyseer de technische, financiële en juridische haalbaarheid van de beoogde oplossing

Plannen en ontwerpen

1. Aankondiging: Meld je plannen alvast bij de netbeheerder
2. Samenwerking: Bepaal de organisatorische, technische en juridische kaders voor de samenwerking in de energiehub
3. Selectie dienstverlener: Om de oplossing in de praktijk te brengen is veelal een collectief energiemanagementsysteem nodig. Selecteer een dienstverlener die dit systeem en de bijbehorende diensten gaat leveren
4. Contact netbeheerder: Dien – indien noodzakelijk – de aanvraag voor de betreffende oplossing in bij de netbeheerder en bespreek de toepasselijke (rand)voorwaarden

Realiseren

1. Vastlegging: Leg de onderlinge afspraken tussen de bedrijven vast – zie voor inspiratie en voorbeeldcontracten de toolkits van Invest-NL en Kennedy Van der Laan
2. Contract netbeheerder: Ga – indien van toepassing – een overeenkomst aan met de netbeheerder
3. Technische implementatie: Implementeer en realiseer de benodigde installaties, (collectief energiemanagement) systemen en assets voor de uitvoering van de oplossing
4. Livegang: Start de uitvoering van de oplossing conform de gemaakte afspraken en bewaak de naleving daarvan

Ondanks dat netcongestie tot grote problemen leidt, zijn er toch meer mogelijkheden dan je denkt. Volg het stappenplan en ontdek wat er voor jouw bedrijf mogelijk is.