Leon Mensink interviewt de cliënt waarmee hij al dertien jaar werkt aan vele procedures over de verdeling van exploitatierechten voor het aanbieden van diensten aan automobilisten.
In 2012 startte Fastned met de uitrol van een netwerk van laadstations langs de Nederlandse snelwegen. Aan de loting voor de destijds nieuwe vergunningen voor zelfstandige laadstations deden zes partijen mee. Hoe komt het dat juist Fastned het heeft gehaald, en de anderen niet?
Fastned heeft een focus op één ding: snellaadstations. Daar houden wij ons dag en nacht mee bezig. De andere partijen misten die focus; zij deden laden er een beetje bij. Het waren óf grote organisaties met een veelheid aan onderwerpen, zoals de ANWB, óf partijen die vooral waren gericht op binnenstedelijke locaties voor langzaamladen, zoals Allego, óf op het leasen van elektrische auto’s, zoals MisterGreen. Dat is onvergelijkbaar met onze aanpak. Wij geloofden voor 100% in de opkomst van elektrisch rijden en in de cruciale rol die snellaadinfrastructuur daarin zou spelen. Die infrastructuur moest er komen om mensen te overtuigen over te stappen naar een elektrische auto. Laden moest betrouwbaar zijn en op de beste plekken beschikbaar komen om zo veel mogelijk automobilisten te bereiken. Locaties, locaties, locaties: dat was voor ons het belangrijkste. Als die laadinfrastructuur er eenmaal zou zijn, zouden elektrische rijders dezelfde vrijheid hebben als andere automobilisten—om te gaan en te staan waar en wanneer ze maar willen, zonder ‘range anxiety’.
Op het moment dat jullie met Fastned begonnen, zagen de meeste partijen elektrische auto’s nog als een soort veredelde golfkarretjes. Waar kwam jullie geloof in elektrisch rijden vandaan?
Michiel Langezaal en ik kenden elkaar van Epyon (later ABB), dat snelladers maakt. We hadden gezien welke mogelijkheden elektrische auto’s boden en welke verwachtingen er leefden rond de introductie ervan bij het brede publiek. Dat overtuigde ons van het groeipotentieel van elektrisch rijden. Ook omdat het om een consumentenproduct gaat: producenten zullen steeds nieuwe en verbeterde modellen op de markt willen brengen. Het enige dat nog ontbrak, was de mogelijkheid om onderweg snel bij te laden. De angst om met een lege batterij te stranden zou mensen weerhouden van elektrisch rijden. In onze ogen lag de sleutel daarom bij de locaties waar je snelladen kunt aanbieden. Omdat we zo sterk geloofden in elektrisch rijden, waren we bereid het kip-ei-probleem te doorbreken en snellaadstations te bouwen vóórdat er genoeg elektrische auto’s waren om die rendabel te exploiteren. Met dat doel voor ogen hebben Michiel en ik Fastned opgericht. We wilden laadstations maken die op de juiste locaties betrouwbare laaddiensten leveren én die met hun mooie, optimistische vormgeving een tegenwicht bieden aan de grauwe wereld van benzinestations en parkeerplaatsen langs de snelwegen.
Nog voordat er één snellaadstation was gerealiseerd, begonnen de benzinestations al een rechtszaak tegen de Nederlandse Staat om jullie komst te voorkomen. Zijn jullie nooit gaan twijfelen?
Nee. Wij zagen het juist als een bevestiging. Ons idee was zó goed dat de benzinestations een zaak startten, een rechtszaak tegen een idee. Wij zaten toen nog met z’n vijven te knutselen aan de eerste impressies en maquettes, en waren kennelijk nu al zo bedreigend voor de benzinestations. Later zijn ze ons gaan nadoen door ook laders bij hun stations te plaatsen.
Een nadeel van die kortgedingprocedure in 2013 was wél dat de Nederlandse Staat de benzinestations wilde geruststellen door te beloven dat er nooit winkeltjes mochten komen bij laadstations. Terwijl het overbruggen van de wachttijd tijdens het laden belangrijk is, en wij dus zeker van plan waren om ook koffie en croissantjes aan te bieden. Het eerste wat Shell deed toen zij haar eerste laders bij een benzinestation plaatste, was gratis koffie aanbieden aan ladende automobilisten.
Pas na vele rechtszaken stond vast dat de Staat ons niet zomaar mocht weigeren om elektrische rijders ook iets te eten of drinken aan te bieden. Gelukkig komen nu eindelijk ook de eerste winkeltjes bij Fastnedstations, maar op veel plekken is de resterende exploitatietermijn inmiddels te kort om die investering nog te kunnen doen.
Hoe heb je de rol van de overheid ervaren bij de uitrol van jullie netwerk van laadstations?
Het is natuurlijk fantastisch dat de Nederlandse overheid er zo vroeg voor koos om snellaadstations voor elektrische auto’s als nieuwe dienst toe te staan op de verzorgingsplaatsen langs de snelwegen. Dat werkte bovendien inspirerend voor andere landen. Zo stonden de Zwitsers al vrij snel bij ons op de stoep om te vragen naar de ervaringen in Nederland en hoe zij het verdelen van deze nieuwe rechten het beste konden organiseren. Tegelijkertijd zie je dat landen als Duitsland nu pas deze rechten willen gaan uitgeven, nadat zij daartoe door de rechter zijn gedwongen. Daar wilde men eigenlijk het alleenrecht van ‘Tank und Rast’ simpelweg uitbreiden met laaddiensten, in plaats van nieuwe partijen een kans te geven.
In Nederland merkten we echter ook al snel dat de energietransitie wel wordt bepleit, maar dat het beschermen van zittende partijen en zittende belangen bij de overheid diep verankerd is. Dat maakte het voor ons als nieuwkomers op een nog nauwelijks bestaande markt soms erg moeilijk. Wij zaten soms met z’n drieën in de rechtszaal tegenover een team van wel dertig man aan juristen en verkeerskundigen van Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf en de benzinestations.
Fastned verkoopt elektriciteit aan elektrische rijders, en in steeds grotere hoeveelheden. Lopen jullie daarbij vaak tegen knelpunten en beperkingen aan door netcongestie?
Ja, uiteraard is dat voor ons nu een grote uitdaging. Vanaf het begin hebben onze stations een overkapping met zonnepanelen, maar dat is niet genoeg om al onze bezoekers van elektriciteit te voorzien. We proberen daarom verschillende oplossingen om, ondanks de beperkingen op het stroomnet, steeds meer en steeds snellere laaddiensten te kunnen aanbieden aan elektrische rijders. Door de vele locaties die Fastned heeft, kunnen we netbeheerders bovendien flexibiliteit bieden. Daarnaast zullen batterijen steeds breder en goedkoper beschikbaar worden, waardoor netcongestie voor snellaadstations minder problematisch wordt.
Ten slotte, hoe kijk je naar de toekomst?
De transitie naar elektrisch rijden staat nog maar aan het begin. Alleen al in Nederland zullen er nog miljoenen elektrische auto’s bijkomen. Fastned maakt inmiddels de stap van een landelijk dekkend netwerk in Nederland naar een volwaardig Europees netwerk van snellaadstations. Station voor station dragen we bij aan de overstap naar elektrisch rijden, die noodzakelijk is om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen en ernstige klimaatverandering te helpen voorkomen.
Michiel Langezaal en Bart Lubbers, de oprichters van Fastned, bij de bouw van een van de eerste stations. Foto afkomstig van de website van Fastned.
Over Fastned
Fastned versnelt de transitie naar elektrisch rijden. Sinds 2012 loopt Fastned voorop in de ontwikkeling van laadinfrastructuur in Europa, met een snel groeiend netwerk van iconische snellaadstations. De gele, door de natuur geïnspireerde stations bieden een aangename omgeving tijdens de 10 tot 15 minuten die nodig zijn om tot 300 km bereik bij te laden. Met Europa’s meest betrouwbare, gebruiksvriendelijke en plezierige laadervaring wil Fastned miljoenen autorijders inspireren om te rijden op energie van zon en wind, zodat we samen klimaatverandering tegengaan. Fastned is genoteerd aan Euronext Amsterdam (AMS: FAST) en is een gecertificeerde B Corp.
