Het toenemende gebruik van deepfakes houdt de gemoederen al geruime tijd bezig. Eind 2025 ging het initiatiefwetsvoorstel “Wet naburig recht deepfakes van personen” in consultatie, met als doel de introductie van een nieuw naburig recht voor deepfakes. Het wetsvoorstel beoogt via een wijziging van de Wet op de naburige rechten natuurlijke personen (en hun nabestaanden) meer zeggenschap te geven over deepfakes van hun stem en/of uiterlijk. Zo zouden zij het maken, gebruiken en verspreiden van een deepfake kunnen verbieden, of juist toestaan. Volgens de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel zijn de huidige Nederlandse en Europese wettelijke kaders rondom deepfakes “onvoldoende duidelijk, onvoldoende samenhangend en onvoldoende kenbaar voor burgers”.
De Nederlandse Commissie auteursrecht plaatst in een recent advies echter kritische kanttekeningen bij dit wetsvoorstel. Zij volgt hierin de Europese Commissie, die recent over een eerder Deens wetvoorstel, dat ongeoorloofde deepfakes via aanpassing van het nationale auteursrecht wilde bestrijden, bezwaren uitte. De Deense autoriteiten werden onder meer verzocht “to consider using other instruments, other than copyright legislation, to reach the aimed protection of personal characteristics […]”
Een vergelijkbare lijn is terug te lezen in het recente advies van de Commissie auteursrecht. Zij vindt een nieuw naburig recht geen passende oplossing, nu intellectuele eigendomsrechten zich niet goed lenen voor het bestrijden van misbruik van persoonskenmerken in contexten van pornografie, fraude en misleiding, zoals bij deepfakes vaak aan de orde is. Volgens de Commissie kunnen bestaande rechtskaders – waaronder het portretrecht, het strafrecht en privacywetgeving – mogelijk effectiever bescherming bieden, al dan niet met gerichte aanpassingen. Daarnaast waarschuwt zij, net als de Europese Commissie eerder, dat het wetsvoorstel mogelijk op gespannen voet staat met het Unierecht, waaronder de AVG en het geharmoniseerde kader van auteursrecht en naburige rechten.
Het volledige advies is hier te lezen.
