Op 23 oktober 2023 is het wetsvoorstel voor de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) ingediend bij de Tweede Kamer. De Wtta is bedoeld om de misstanden in de uitzendsector aan banden te leggen. De misstanden zien onder meer op onderbetaling van loon, overschrijding van arbeidstijden, illegale tewerkstelling, het niet afdragen van belastingen en soms zelfs arbeidsuitbuiting. Dit kan leiden tot schrijnende situaties en treft in het bijzonder arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten zijn een kwetsbare groep die vaak in grote mate afhankelijk zijn van het uitzendbureau, zeker als zij ook huisvesting, vervoer, zorgverzekering etc. voor hen regelen. Daarnaast kan dit leiden tot oneerlijke concurrentie ten opzichte van goedwillende uitzendbureaus.
Toelatingsstelsel voor uitleners
De Wtta voorziet in een nieuw toelatingsstelsel voor alle uitleners die arbeidskrachten ter beschikking stellen op grond van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi). Het toelatingsstelsel houdt in het kort in dat een uitlener op basis van een aanvraag wordt toegelaten om uitzendkrachten ter beschikking te stellen voor een periode van 4 jaar.
De uitlener moet dan aan de volgende toelatingseisen voldoen:
- De uitlener moet zijn ingeschreven in het handelsregister;
- De uitlener is verplicht een VOG voor rechtspersonen over te leggen. Bij een wisseling van bestuurder of andere sleutelpositie moet opnieuw een VOG worden aangeleverd;
- De uitlener moet een financiële zekerheidsstelling betalen van €100.000.- aan de uitvoerder; voor startende uitleners is dat €50.000. Dit is een waarborgsom voor het geval dat een uitlener de lonen, premies, belastingen en/of boetes onbetaald laat;
- De uitlener dient te onderbouwen dat aan het normenkader van de Wtta is voldaan en hier naleving aan geven. Het normenkader is een kwaliteitstoets van de Wtta en wordt later vastgesteld in lagere regelgeving.
De wet voorziet in de mogelijkheid om ontheffing aan te vragen als de onderneming in zeer beperkte mate arbeidskrachten ter beschikking stelt.
De inlener krijgt ook een grotere verantwoordelijkheid en dient in een openbaar register te controleren of de uitlener is toegelaten op basis van de Wtta. Deze verantwoordelijkheid geldt ook bij doorleensituaties. Dit betekent dat een boete kan worden opgelegd bij de eindinlener en de doorlener(s) vanwege het inlenen van arbeidskrachten van een niet toegelaten uitlener.
Een nog aan te wijzen uitvoerder van de nieuwe wet zal belast worden met het verlenen en toetsen van toelatingen en ontheffingen. De Arbeidsinspectie is belast met de handhaving van het nieuwe toelatingsstelsel.
Inwerkingtreding Wtta
Er werd gestreefd naar een inwerkingtreding van de Wtta per 1 januari 2026 en handhaving op de toelatingsplicht per 1 januari 2027. Op 25 oktober 2024 heeft de Minister SZW per brief laten weten dat dit tijdspad niet langer haalbaar is, nu er nog geen definitieve uitvoerder (TI) is voor de Wtta. Een besluit over de uitvoerder wordt in januari 2025 verwacht.
Aanvullende maatregelen en onderzoek
In de brief van 25 oktober 2024 erkent de Minister SZW dat de noodzaak tot aanpak van de misstanden in de uitzendsector onverminderd groot blijft. Daarom worden er parallel aan de Wtta extra maatregelen ingezet en verder onderzoek verricht, zoals uitbreiding van de capaciteit van de Arbeidsinspectie en onderzoek naar een mogelijk uitzendverbod in bepaalde sectoren.
Tot slot
Het is duidelijk dat de Minister SZW grote plannen heeft om de misstanden in de uitzendsector tegen te gaan. De thema’s malafide uitzendbureaus en arbeidsmigranten blijven veelbesproken onderwerpen waar op korte termijn meer van kan worden verwacht. De Minister SZW heeft in zijn brief van 25 oktober 2024, en opnieuw tijdens het debat met de Tweede Kamer op 11 december 2024, toegezegd de Tweede Kamer te informeren in januari 2025. In januari 2025 beginnen we dus naar verwachting het nieuwe jaar met meer duidelijkheid over de Wtta.